Hoe schrijf je een script voor een strip?

Bijdrage: Gert-Jan van Oosten.

Hoe schrijf je een script voor een strip? Het antwoord daarop is op zich simpel. Ik heb geen idee! In mijn beleving is er geen vaste manier om een strip of comic te schrijven. Er staan een aantal boeken in mijn boekenkast over hoe je een comic moet schrijven en de gemeenschappelijke noemer in die boeken is, er is geen duidelijke lijn om comics te schrijven.

Ik kan wel vertellen hoe ík een comicverhaal schrijf en hopelijk is dat interessant genoeg om door te lezen. Als ik aan een verhaal begin is het voor mij altijd belangrijk om te weten dat ik een goed einde heb. Het voordeel van een goed einde is dat je de helft al hebt. Daarnaast kun je ook beginnen met het geraamte van je verhaal te maken. Je kunt bijvoorbeeld kijken welke reis je de held wilt laten ondergaan. Ik vind een mooi voorbeeld ‘ Kindergarten Cop’ van Arnold Schwarzenegger. De film waar een agent voor de klas staat, een super meester blijkt te zijn en ook nog eens de bad guy vangt. Wat is er leuker om een zachte man die goed met kinderen om kan gaan zijn reis te laten beginnen als harde no-nonsense agent die eerst schiet en dan vragen stelt? Door dat contrast wordt het verhaal in mijn beleving al interessant.

Doordat ik weet hoe het verhaal eindigt weet ik ook ongeveer wat het beginpunt is. Dan kan ik een aantal stappen maken wat de hoofdpersoon zou moeten doorlopen om te komen bij het einde. Dat kunnen gebeurtenissen zijn of mensen die hem/haar iets vertellen of aandoen. Wellicht dat iemand die hem/haar dierbaar is iets moet zeggen, dan kan het zijn dat je weer een character in je verhaal hebt die een prominente rol heeft. En door deze puzzel begin je een cast te krijgen. Voor de cast maak ik dan ook altijd een pad wat ze moeten aflopen. Als ik dat niet zou doen, zou het character maar wat ‘in het beeld lopen’ en dat is niet handig. Niet handig omdat je een kans mist om een character uit te kunnen diepen en de lezer krijgt zeer waarschijnlijk geen emotionele binding met het character.

Als ik zo mijn hele verhaal rond heb begint de knipfase. De knipfase wil zeggen dat ik moet gaan knippen in de delen. Comics zijn meestal 22 pagina’s. Daar zijn geen regels voor, dat heeft ooit iemand uitgerekend. Op dat moment waren 22 pagina’s het meest economisch rendabel en iedereen volgde dat.

Iedere comic eindigt altijd met een cliffhanger. Een gebeurtenis waardoor je eigenlijk niet wilt wachten op het volgende deel. Het moet zo spannend zijn dat je bijna gillend gek wordt. Als je bedenkt het verhaal in 6 issues te schrijven moet je dus met 5 cliffhangers komen. Op zich hoeft de cliffhanger niet altijd over je hoofdpersonage te gaan. Je kunt ook een cliffhanger maken met iemand van je cast. Nadat ik de cliffhangers heb voor de issues kan ik de issues inrichten. Het is een beetje als een spoorboekje. Doordat je weet wat je wanneer moet plaatsten weet je ook wat je moet doen om er naartoe te schrijven. Bijvoorbeeld als de cliffhanger van issue 2 is dat iemand ontdekt dat ze zwanger is, maar ze weet niet van wie, moet ik ergens in de eerste twee delen wat zaken laten gebeuren die leiden naar deze ontdekking. Zo richt ik alle issues in en weet ik welke scènes er allemaal in het issue moeten gebeuren en kan ik kiezen hoeveel pagina’s ik geef aan een scene.

art_830_2

Als ik het hele spoorboekje af heb ga ik ‘echt’ schrijven. Voordat ik begin met het schrijven, heb ik wel contact met de tekenaar (als ik weet wie het gaat tekenen). Dit omdat ik dan de wensen van de tekenaar in het verhaal kan verstrekken. Als iemand geen auto’s wil tekenen gaat de held op de motor bijvoorbeeld. Als iemand niet houdt van ‘talking heads’ (dat is als er dialoog is en de tekenaar hoeft alleen maar een gezicht te tekenen) dan laat je de characters ergens naartoe lopen terwijl ze praten. Door te weten wat de tekenaar wel en niet leuk vindt, kan je het verhaal schrijven zodat de tekenaar ook veel plezier aan het proces heeft.

Bij het schrijven van de pagina’s is het van belang om altijd na te denken over het laatste kader. Een kader is een plaatje op de pagina waarin iets gebeurt. Het laatste kader moet namelijk aanleiding geven om de bladzijde om te slaan. Dit kan doordat iemand iets zegt, maar niet duidelijk is wie dat is, of dat iemand wordt aangereden door een auto of dat iemand roept dat ze iets in de jaszak hebben. Het is geen cliffhanger, maar moet wel iets zijn wat aanleiding geeft tot verder lezen.

Dit doe ik dan totdat ik een issue af heb met de cliffhanger en gaat het naar de tekenaar. Zoals ik met de tekenaars werk, is het een echte co-productie. Op het moment dat de tekenaar een aantal scènes niet lekker vindt lopen of iets meer actie scènes wil, dan gaan we gezamenlijk door het script heen.

Daarnaast geef ik de tekenaars ook de absolute vrijheid om waar ze denken dat het beter kan het script aan te passen. Ik zeg vaak als het eerste kader en het laatste kader maar klopt dan klopt het verhaal ook. En mochten de tekenaars de boel willen aanpassen gaat dat in overleg. Niet zozeer omdat ze niet aan mijn verhaal mogen komen, maar vaak omdat ik weet wat er nog moet gaan komen en of dat niet een aantal zaken tegenspreekt.

Dit is de wijze waarop ik comics schrijf. Het is niet de enige juiste, maar mijn manier. Ik ken schrijvers die schrijven zonder het einde te weten en dat is voor hen de beste manier, maar ik merk dat het schematisch werken voor mij heel prettig is. Ik vind niet dat het de creativiteit doodt, maar wel dat de voorbereiding voor het schrijven gaan veel tijd vergt. Maar die puzzel vind ik erg leuk om te doen.

Mocht je opmerkingen hebben of vragen beantwoord ik dat graag.

art_830_1

3 comments

  • Interessante blog, Gert-Jan. Leuk om een kijkje in de keuken te krijgen.
    Ik ben benieuwd hoe uitgebreid of sober je scenario’s schrijft: staan die vol beschrijvingen met props, decor, camera-instellingen, lichaamshoudingen, gelaatsuitdrukkingen,…?

    Ik ben ook wel benieuwd welke scenarioboeken je dan in de kast hebt staan.

  • Gert-Jan van Oosten

    Hey Niek,

    Qua script beschrijf ik in de scenes waar ik denk dat dit nodig is wel meer. Als ik een bepaalde lichaamshouding of gezichtsuitdrukking nodig acht voor het verhaal staat dat erbij. Elk kader beschrijf ik waar de camera staat. Maar nogmaals de tekenaar heeft de vrijheid dat aan te passen als hij/zij dat nodig vindt. Decor beschrijf ik ook als ik denk dat het verhaal daar om vraagt. Meestal is dat nodig om een bepaalde sfeer over te brengen.

    Ik heb nu nog in de kast staan Alan Moore on Writing Comics, Peter David Writing Comics, Writers on Comic Scripting Vol1. Wat ook handig is Dirk Mannings Write or Wrong als je iets meer wilt weten over hoe comics/strips te maken.

  • Bedankt! Ik probeer mijn eigen scenario’s ook meestal zo te schrijven, dus met het hoognodige visuele en verder veel vrijheid voor de tekenaar. Ik denk zelf vooral in verhalen (handelingen) en niet zozeer in beelden, dus als de tekenaar daar ideeën over heeft, is dat alleen maar fijn.

    Dank ook voor je boekentips. Die van Alan Moore ken ik, de anderen niet.

Geef een reactie